در مبحث انگیزش و هیجان، اصطلاحی وجود دارد به نام ناهمخوانی. ناهمخوانی یعنی فاصله فرد با آنچه به عنوان ایده آل در ذهنش در باره خودش تصور می کند. هر چه این فاصله بیشتر باشد ناهمخوانی هم بیشتر است. در انگیزش اصلاحی از دو نوع ناهمخوانی صحبت می شود.

۱- کاهش ناهمخوانی

۲- ایجاد ناهمخوانی

که کاهش ناهمخوانی یعنی از اصول مشخص و معینی پیروی کرده و به ایده آلی که در ذهن داریم برسیم. اما ایجاد ناهمخوانی یعنی خودمان بین وضعیت موجود و حالت ایده آل فاصله ایجاد کنیم. مثلا به جای اینکه بخواهیم به صورت روتین دبیرستان و بعد دانشگاه را به ترتیب مقطع آن پشت سر بگذاریم خودمان طرحی نو درباره وضعیت ایده آل خود داشته باشیم و به دنبالیک سیر طبیعی که همه به صورت عادت می گذرانند نباشیم. با مقایسه این دو متوجه می شویم ایجاد ناهمخوانی مبتنی بر هدفی خاص است اما کاهش همخوانی مبتنی بر برنامه ریزی است.